logo-linux

Linux işletim sistemini kişisel bilgisayarınızda kullanmak için onlarca geçerli ve ikna edici sebep var. Bunlardan en önemlisi, kullanıcının ihtiyaçlarına ve zevklerine göre düzenlenebilmesi. Bu yazıda yeni başlayanlar için Linux işletim sisteminin belli başlı özelliklerinden bahsedeceğiz.

Linux, dünyada en çok kullanılan işletim sisteminin yüksek fiyat etiketiyle satışa sunulduğu bir dünyada, uygun fiyatlı ama fonksiyonel bir işletim sistemi sunma amacıyla tasarlandı.

Linux ilk olarak 1991’de Helsinki Üniversitesi öğrencisi Linus Torvalds tarafından, kendi kişisel bilgisayarı için, başka platformlara yayılma düşüncesi olmadan yaratıldı. Buna rağmen Linux birçok bilgisayar mimarisine adapte olabilecek şekilde büyüdü ve aklınıza gelen her türlü platformda çalışabiliyor.

Linux, harika geliştiricilere sahip ve bunun sonucu olarak açık kaynak kodlarına 12000’den fazla programcı katkı sağlıyor.

Linux kernel (işletim sisteminin çekirdeğindeki temel kısım) GNU General Public Licence (GPL) v2 lisansı altında yayınlandı.

Linux Kernel Mimarisi

Linux çekirdeği (Linux kernel), yekpare bir mimari üzerinde çalışır. Bu da, tüm işletim sisteminin kernel alanında ve yalnız supervisor modda çalışması demek.

Yekpare çekirdeklerin şu gibi artı ve eksileri var:

Artıları

  • Programlara erişim için donanıma doğrudan ve daha hızlı erişim
  • Basitlik ve işlem içi (in-process) iletişim kolaylığı
  • İsteklerin hızlı işlenmesi

Eksileri

  • Yalnızca supervision modda çalıştığından, güvenlik eksikliği
  • Oldukça büyük bellek ve kurulum izleri

Bunlara rağmen kernel geliştiricileri, yüklenebilen ve kaldırılabilen çekirdek modülleri geliştirerek yekpare çekirdeğin kusurlarının üstesinden geldi. Düşük seviye sanallaştırma gibi özellikleri destekleyen modüller, bazı istisnalar dışında tüm sistemini yeniden başlatmadan çekirdeği değiştirebilmenizi sağlarlar.

Linux Çekirdeğinin Genel Özellikleri

Çoklu kullanıcı desteği: Bir Linux sistemi çoklu kullanıcılar tek bir sisteme belli bir zaman aralığında giriş yaptığı sürece tek seferde çoklu kullanıcı hesaplarını destekler.

Multi-tasking: Bir Linux işletim sistemiyle birçok program hem arayüzde hem de arkaplanda aynı anda çalışabilir. Birçok programı aynı anda çalıştırabilme yeteneği, Linux çekirdeğinin kullanıcı isteklerini yanıtlayan arkaplan prosesleriyle (daemon olarak da bilinir) bir sunucu gibi çalışmasına olanak tanır.

Grafiksel Kullanıcı Arayüzü: Linux, grafiksel uygulamalarla çalışabilmek için “X Windows System” ya da sadece “X” olarak isimlendirilen güçlü bir framework’ü destekler. X dışında, GUI proseslerinizin canlı bir görünüm ve hisse kavuşması için X temelli masaüstü ayarı da bulunur.

Donanım Yönetimi ve Desteği: Bilgisayara bağladığınız her türlü cihaz ve donanım, Linux tarafından önceden ayarlanmış desteğe sahiptir. CD-ROM’lar, ses kartları, bellek kartları gibi tüm kaldırılabilen cihazlar Linux tarafından desteklenebilir.

Ağlar: Linux, bir yerel ağdaki veya internete bağlı tüm istemci bilgisayarların uygun ağ servislerine erişimini sağlama konusunda popülerdir. Özel üretim yazılımlar ile Linux’e dosya sunucusu, mail sunucusu, web sunucusu gibi farklı şapkalar kolayca giydirilebilir.

Uygulama Desteği ve Uyumluluğu: Linux’ün önemli özelliklerinden biri de geniş bir API ve POSIX (Bir işletim sistemi hizmeti kümesi tanımlayan Elektrik ve Elektronik Mühendisleri Enstitüsü “IEEE” standardı.) uyumluluğu sağlamasıdır.

Linux’un Avantajları

Maliyet

Diğer işletim sistemlerindeki gibi yüksek ücretler ödemeden, Linux’u tamamen ücretsiz olarak kullanabilirsiniz.

Güvenlik ve Sağlamlık

İlk ortaya çıktığı günden beri Linux OS malware, adware ve virüs tehlikelerine karşı dirençlidir. Bu durum Microsoft Windows’ta tam tersidir.

Özgürlük

Linux’u bize sevdiren en önemli özelliklerden biri de özgür yazılım olması. Linux ve üzerinde çalışan çoğu yazılım özgürdür. İşletim sisteminin her bir noktasının kontrolü sizdedir. Buna masaüstü arayüzü, pencere yöneticisi ve görev çubuğu da dahil.

Yazılım

İster yazılım merkezine gidip anahtar kelimeye göre istediğiniz programı bulun, ister farklı kaynaklardan yazılımlar yükleyin ya da kaldırın. Linux ücretsiz ve açık kaynak kodlu yazılımları desteklediği için kaynak kodlarını modifiye edip yazılımları da ihtiyaçlarınıza uygun olarak şekillendirebilirsiniz.

Linux’un Dezavantajları

Uzmanlaşması Zor

Linux’te uzmanlaşmak öğrenme isteği kadar zaman ve sabır da ister. Aksi halde Linux uzmanından ücretli destek almak zorunda kalabilirsiniz.

donanımsal Uyumluluk Sorunları

Yeni donanımların hızına bazen yetişemiyor. Örneğin bir güncelleme sonrası bir de bakıyorsunuz bilgisayar hiç açılmıyor. (Önceki sürüme kolayca dönerek açabiliyorsunuz) Geliştiricilerin çabalarıyla bu sorunlar en aza indirilmeye çalışılıyor.

WİNDOWS PROGRAMLARLA UYUMSUZLUK

Aslında Windows için geliştirilmiş programları Linux’te çalıştırmanın yolları var. Bunlardan en popüleri WineHQ. Fakat yine de bazı programları desteklemeyebiliyor. Desteklediklerinde ise sıkıntılar olabiliyor.

Wine Hakkında:

Wine (Wine Is Not an Emulator – Wine Bir Öykünücü Değildir) kelimelerinin kısaltılmışı olup, Linux, Mac OSX, & BSD benzeri POSIX uyumlu işletim çeşitli sistemlerinde Windows uygulamalarını çalıştırma yetisine sahip uyumluluk katmanıdır. Dahili Windows mantığındaki sanal makine veya öykünücü yerine; Wine, Windows API çağrımlarını anında POSIX çağrılarına dönüştürür ve diğer yöntemlerin dezavantajı olan performans ve bellek kayıplarını önler. Bunun sonucu olarak Windows uygulamalarını, masaüstünüze temiz bir şekilde bütünleştirmenizi sağlar.

Linux HAKKINDA İLGİNÇ BİLGİLER

Linux Kernel 4.5.4 sürümünde 16.980.546 satır kod var. 1.0 sürümünde sadece 150.867 satır kod vardı.

Linux Kernel 4.5.4 sürümünde crap (pislik) kelimesi 179 kez, shit kelimesi 136, fuck kelimesi 41 kez geçiyor.

Intel, IBM, Nokia, hatta Microsoft gibi firmalar da Linux çekirdeğine katkı sağlıyor.

SONUÇ

Özetle, Linux işletim sistemi gelişmeye devam ediyor, destek verdiği mimarilere ve framework’lere sürekli yenilerini katıyor. PC’nize Linux işletim sistemini kurmak kısmen zahmetli olsa da kurulumdan sonra keyif alacağınıza eminiz.